نظام مسائل حکمرانی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران در افق پنج ساله و بررسی پویایی‌های درونی آن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی

2 استادیار(بازنشسته) گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی.

3 گروه مدیریت دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام،

4 مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی(ره)، دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

ادراک کل‌نگر و شبکه‌ای مسائل آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران یکی از الزامات حکمرانی در این محیط است. این پژوهش با هدف دستیابی به نظام مسائل حکمرانی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران طی پنج‌سال آینده با لحاظ‌کردن تأثیرات متقابل و پویایی‌های درونی مسائل در این حوزه انجام شده است. پژوهش از نظر نوع، کاربردی و از نظر هدف، اکتشافی است و با روش کیفی آمیخته انجام شده است. برای این منظور پس از جمع‌آوری داده‌ها و رسیدن به اشباع نظری در مصاحبه با 32 نفر از فعالان و مدیران ارشد عرصه حکمرانی آموزش و پرورش، از راهبرد تحلیل مضمون برای کشف 159 مسئله ‌پایه و 18 مسئله کلان استفاده شد. در مرحله بعد به وسیله ماتریس بولی تأثیر متقابل میان کلان مسائل در نشست نخبگانی استخراج، و به روش تحلیل ساختاری ارزیابی شد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از معیار مرکزیت بینابینی، گراف مسائل و تحلیل نواحی نمودار دکارتی سه مسئله «اختلال در نظام تصمیم‌گیری»، «ضعف در مدیریت سرمایه انسانی»، و «بی‌عدالتی و توزیع نامتوازن» از گلوگاهی‌ترین مسائلی است که حل آن‌ها در افق پنج‌ساله می‌تواند دیگر مشکلات ناشی از نظام مسائل حکمرانی آموزش و پرورش را نیز کاهش دهد. در کنار این سه مسئله کلان، «بحران‌ها و اختلال‌های اضطراری» مانند جنگ، یا ناترازی منجر به تعطیلی نظام آموزشی، می‌تواند به‌سرعت تأثیر سوء خود را بر بسیاری از مسائل موجود در این نظام به نمایش بگذارد. بر اساس نتایج می‌توان به اولویت‌بندی برنامه‌های اجرایی در پنج‌سال آینده پرداخت. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The issues of education governance in the Islamic Republic of Iran in the next five-years vision and a study of its internal dynamics

نویسندگان [English]

  • ALi Khosheghbal Fard 1
  • Hossein Mozaffar 2
  • Alireza Alikhanzadeh 3
  • Musa-el-Reza Ghaemi 4
1 Shahid Beheshti High School of Governance
2 Assistant Professor (Retired), Department of Theology and Islamic Studies, Faculty of Humanities, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran.
3 Imam HUssein University
4 Shahid Beheshti School of Governance, National Defense University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

امام خامنه‌ای، سید علی (1401). گزیده‌ای از بیانات در دیدار اعضای دوره جدید مجمع تشخیص مصلحت نظام مورخ 20/07/1401، بازیابی شده در 1 مهرماه 1404، قابل دسترس در:          https://khl.ink/f/51139
تاری، فرزانه؛ جوادی‌پور، محمد؛ حکیم‌زاده، رضوان و دهقانی، مرضیه (1401). شناسایی و تحلیل ‌مهم‌ترین چالش‌های پداگوژیکی آموزش ابتدایی در محیط یادگیری الکترونیکی با رویکرد فراترکیب، نوآوری‌های آموزشی، 21(3): 7-46.
حسنی، حسین و اسدی، سید صالح (1398). چالش‌های نظام آموزش دوره ابتدایی ایران. رویکردی نو بر آموزش کودکان، 1(2): 30-38.
دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. بازیابی شده در 25 شهریورماه 1404 دسترسی در:  https://dehkhoda.ut.ac.ir
ریحانی، حسین (1401). شناسایی چالش‌های تدریس در آموزش و پرورش ایران، مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 11(4): 209-232.
سلیمی، جلیل و مکنون، رضا (1397). فراتحلیل کیفی پژوهش‎های علمی ناظر بر مسئلۀ حکمرانی در ایران، فصلنامه مدیریت دولتی، 10(1): 1-30.
شریعتمداری، علی (1403). اصول و فلسفه تعلیم و تربیت، تهران: انتشارات امیرکبیر.
طالبیان، حامد؛ مولایی، محمد مهدی و قراری، فریما (1396). تحلیل ساختاری به روش میک‌مک فازی در آینده‌نگاری راهبردی (مطالعه موردی آینده‌پژوهی ایران 1394). آینده پژوهی ایران، 2(1): 75-104.
طباطبایی، محمد حسین (1378). تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طباطبایی، سید مهدی و فریدونی، سینا (1396). الگوی استخراج نظام مسائل آموزش و پرورش کشور مبتنی بر بیانات حضرت امام خامنه‌ای حفظه‌الله‌تعالی، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 25(34): 95-131.
طباطبایی، سید مهدی (1400). واکاوی ابعاد و مؤلفه‌های مکتب مدیریت دولتی اسلامی: بر پایه‌ اندیشة حضرت امام خامنه‌ای(مدظلّه‌العالی)، به راهنمایی میثم لطیفی، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت.
علی‌احمدی، علیرضا؛ غضنفری، مهدی؛ سلیمی، غلامرضا؛ محمدی، حسین و عالی، محمدباقر (1400). فراترکیب روش‌شناسی تحقیق در عملیات نرم در مطالعات حکمرانی، مدیریت فردا، 19(67): 231-244.
عمید، حسن (1389). فرهنگ فارسی عمید، سرپرست تألیف و ویرایش فرهاد قربان‌زاده، تهران: نشر اَشجَع.
حداد عادل، غلامعلی (1396). راهی به‌سوی عاقبت خیر: در بیان بعضی از مسائل و مشکلات آموزش و پرورش، تهران: انتشارات مدرسه.
فتحی، محمد و کوهی اصفهانی، کاظم (1397). قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به‌همراه نظرات تفسیری شورای نگهبان، تهران: پژوهشکده شورای نگهبان.
مجمع تشخیص مصلجت نظام (1402). مجموعه سیاست‌های کلی نظام (تا 16/08/1402)، تهران: دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام.
محمدپور، احمد (1402). ضد روش: زمینه‌های فلسفی و رویه‌های عملی در روش‌شناسی کیفی، قم: نشر لوگوس.
نبی، فرهاد؛ میرسپاسی، ناصر و زمانی مقدم، افسانه (1403). سیاست‌های کلی سند تحول بنیادین در ایجاد تحول در نظام آموزش‌وپرورش و آسیب‌شناسی وضع موجود. سیاست‌های راهبردی و کلان، 12(46):364-391.
Refrences
Ansell, Christopher and Torfing, Jacob (2022). Handbook On Theories of Governance. Cheltenham, UK. Northampton, MA, USA: Edward Elgar Publishing Limited.
Arthur, J. (2025). Failure Modes and Effects Analysis (FMEA). Quality, 64(1), 18-18.
Bevir, Mark, (2012), Governance A Very Short Introduction, United Kingdom: Oxford.
Bryson, J. M., George, B. (2024). Strategic Planning for Public and Nonprofit Organizations: A Guide to Strengthening and Sustaining Organizational Achievement. United Kingdom: Wiley.
Brunila, K., & Nehring, D. (2023). Precision education governance and the high risks of fabrication of future-oriented learning human kinds. Research Papers in Education, 38(5), 727-742. https://doi.org/10.1080/02671522.2023.2212688
Crabolu, G., Font, X., & Eker, S. (2023). Evaluating policy complexity with causal loop diagrams. Annals of Tourism Research, 100, 103572.
Elfert, M., & Ydesen, C. (2024). Global governance and the promissory visions of education: challenges and agendas. Comparative Education, 60(3), 361–376. https://doi.org/10.1080/03050068.2024.2371701
Goodyear, P., & Markauskaite, L. (2019). "The Impact on Practice of Wicked Problems and Unpredictable Futures". In Challenging Future Practice Possibilities. Higgs, J., Cork, S., & Horsfall, D. (Eds.), (41-52), Leiden, The Netherlands: Brill. https://doi.org/10.1163/9789004400795_004
Head, B. W. (2022). Political governance of wicked problems. In Wicked problems in public policy: Understanding and responding to complex challenges. Cham, The Germany: Springer International Publishing.
Kumar, J. S., Archana, B., Muralidharan, K., & Kumar, V. S. (2025). Graph Theory: Modelling and Analyzing Complex System. Metallurgical and Materials Engineering, 31(3), 70-77. https://doi.org/10.63278/1320.
Lynn, Le, (2010). Foundations of public administration, Governance. Public Administration Review, 70, 1-40.
Meltzer, R., & Schwartz, A. (2025). Policy analysis as problem solving: A flexible and evidence-based framework. New York: Routledge.
Newell, A., & Simon, H. A. (1972). Human problem solving (Vol. 104, No. 9). Englewood Cliffs, NJ: Prentice-hall.
Nishi, N. (2025). A Guidebook of Systems Thinking Approach in Public Health. Singapore: Springer Nature Singapore.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), (2020), Education Policy Outlook in Finland, OECD Education Policy Perspectives No. 14, Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/f162c72b-en.
Overseas Consultants, i. (1949). Report on seven year development plan for the Plan Organization of the Imperial Government of Iran. New York, USA: Overseas Consultants Inc.
https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015005879112&seq=5
Pierre, John and Peters, B. Guy (2021). An Advanced Introduction to Governance. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing Limited.
Tajiddinovna, I. F. A. (2024). The Issue of Education in Primary Education. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 4(3), 615-620.
UNDOC, (2017), Corruption and Good Governance, Vienna: United Nations Office on Drugs and Crime. https://www.unodc.org/e4j/en/anti-corruption/module-2/key-issues/what-is-governance.html

کلیدواژه‌ها [English]

  • System of issues
  • education issues
  • Structural Analysis
  • Education Governance
  • Islamic Republic of Iran's Education