مبانی و اصول حکمرانیِ توحیدی در قرآن کریم

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.

2 دکترای تخصصی، دانشگاه ادیان و مذاهب. تهران، ایران

چکیده

حکمرانی توحیدی به­ عنوان نظامی مبتنی بر ارزش‌های اخلاقی و اعتقادات دینی می‌کوشد عدالت، حقوق انسانی و ارزش‌های اخلاقی را محقق سازد. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکنیک داده­ بنیاد، مبانی و اصول حکمرانی توحیدی در قرآن کریم را بررسی کرده است. هدف اصلی پژوهش، بررسی نقش اساسی این مبانی در تشکیل نظام اجتماعی توحیدی و عدالت‌محور است و اهمیت آنها را در ایجاد توازن اجتماعی و تحقق عدالت مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهد. این مطالعه با تأکید بر چهار مبنای هستی‌شناسی، انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی و معرفت‌شناسی به تحلیل این اصول پرداخته است. ازجمله این اصول می‌توان به اصل توحید، نفی طاغوت، راهنماشناسی، نصرت الهی، مردم‌پایگی، فطرت، خلیفه‌ الهی ­بودن، کرامت، حکمت، عقلانیت، اعتقاد به سنت‌های الهی و عدالت اشاره کرد. نتایج نشان می‌دهد شناخت دقیق این اصول بهبود فرایند حکمرانی را آسان می‌کند و با رعایت اصول توحیدی، امکان رسیدن به سعادت دنیا و آخرت وجود دارد که هدف اصلی حکمرانی توحیدی است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The foundations and principles of monotheistic governance in the Holy Quran

نویسندگان [English]

  • Abbasali farzandi 1
  • Meytham Shoaib 2
1 Assistant Professor of Strategic Management, Supreme National Defense University, Tehran, Iran.
2 Ph.D, University of Religions and Denominations, Qom, Iran.s
چکیده [English]

Tawhidic governance, as a system based on ethical values and religious beliefs, seeks to establish justice, human rights, and ethical values by adhering to the principles of monotheism and religious foundations. In this research, using a descriptive-analytical method and data-driven techniques, the foundations and principles of tawhidic governance in the Quran are examined. The main objective of this article is to explore the fundamental role of these foundations in shaping a tawhidic and justice-oriented social system and to analyze their significance in achieving social balance and justice. This study analyzes these principles with a focus on four philosophical, anthropological, sociological, and epistemological bases. Among these principles are monotheism, rejection of taghut (false deities), guidance, divine assistance, popular sovereignty, human nature, divine vicegerency, dignity, wisdom, rationality, belief in divine traditions, and justice. The results indicate that a precise understanding of these principles facilitates the governance process and, by adhering to tawhidic principles, the possibility of attaining happiness in both this world and the Hereafter, the ultimate goal of tawhidic governance, exists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tawhidic Governance
  • Ontological Basis
  • Anthropological Basis
  • Epistemological Basis
  • Sociological Basis
قرآن کریم.
نهج ­البلاغه.
امام خمینی(ره)، روح ­الله (1371). چهل حدیث، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
امام خمینی(ره)، روح­ الله (1378). صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
امام خمینی(ره)، روح­ الله (1371). مبارزه با نفس، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
پارسانیا، حمید (1392). نظریه و فرهنگ: روش­شناسی بنیادین تکوین نظریه­های علمی، راهبرد فرهنگ، ش23.
جوادی آملی، عبدالله (1393). تفسیر تسنیم، قم: اسراء.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). مفردات الفاظ قرآن. چاپ اول. بیروت: دار القلم.
سید قطب (1425ق). فى ظلال القرآن، 6 جلد، چاپ 35، بیروت: دارالشروق.
صادقى تهرانى، محمد (1406ق). الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن و السنه، 30 جلد، قم: فرهنگ اسلامى.  طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: ‏دفتر انتشارات اسلامى جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏.
علم­ الهدی، سید احمد (1393). تفسیر آیات سیاسی قرآن، 2 جلد، تهران: نشر فرهنگ اسلامی.
فضل­ الله، محمد حسین (1419ق). من وحى القرآن، 25جلد، بیروت: دار الملاک.
قرائتى، محسن (1388). تفسیر نور، 10جلد، تهران: مرکز فرهنگى درس­هایى از قرآن.
قلی­ پور، رحمت ­الله (1387). حکمرانی خوب و الگوی مناسب دولت، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
قلی­ پور، رحمت­ الله (1383). تحلیل و امکان­سنجی الگوی حکمرانی خوب در ایران با تأکید بر نقش دولت، دانش مدیریت، ش67: 85-111.
کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق (1407ق). الکافی، 8 جلد، چاپ چهارم، تهران: دارالکتب ­الإسلامیه.
مدرسى، محمدتقى (1419ق). من هدى القرآن، 18جلد، تهران: دار محبی ­الحسین.
مغنیه، محمدجواد (1424ق). التفسیر الکاشف، 7جلد، قم: دارالکتاب­ الإسلامی.
مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه، 28جلد، تهران: دارالکتب­ الإسلامیه.