تحلیل شاخص های حکمرانی متعالی اسلامی در مذاکرات قانون اساسی در مقایسه با حکمرانی مطلوب

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشگاه معارف اسلامی قم، قم، ایران

2 استادیار، گروه انقلاب اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی قم، قم، ایران

چکیده

اصطلاح حکمرانی مطلوب نخستین ­بار در ادبیات مجامع غربی مطرح شد و اندیشمندان مسلمان را به فکر وا‌ داشت که تا چه اندازه شاخص‌های بیان­شده توسط سازمان‌های بین المللی با اندیشه اسلامی سازگار است و اینکه اسلام چه شاخص‌هایی را برای حکمرانی بیان کرده است. از جمله منابع اندیشه سیاسی اسلام که شاخص‌های حکمرانی در آن بیان شده است، متن مذاکرات قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است که حضور تعداد زیادی از فقها و اندیشمندان اسلامی سبب ارزش این منبع شده است. در این پژوهش با استخراج شاخص‌های حکمرانی متعالی اسلامی از متن مذاکرات و مقایسه آن با شاخص‌های بیان ­شده در مجامع غربی سعی شده است هم شاخص‌های حکمرانی متعالی اسلامی تبیین شود و هم تفاوت و تشابه این شاخص‌ها در مقایسه با شاخص‌های حکمرانی مطلوب غربی روشن شود. به نظر می‌رسد با وجود شباهت‌ها در شاخص‌های دو سوی مقایسه، در شاخص عدالت تفاوت بسیاری در گستره آن در دو نوع حکمرانی وجود دارد. تفاوت‌ها نیز قابل توجه است و شاخص‌هایی مانند حفظ وحدت ملی و اسلامی، توجه به مستضعفان و طبقات محروم و توجه به معارف دینی مانند امر به معروف مسئولان از اختصاصات حکمرانی متعالی اسلامی است.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Indicators of Islamic Ideal Governance in Constitutional Negotiations Compared to Desirable Governance

نویسندگان [English]

  • yoosef maleki 1
  • sohrab moqaddami shahidani 2
1 PhD student, Qom University of Islamic Education, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Islamic Revolution Department, Qom University of Islamic Education, Qom, Iran
چکیده [English]

The term good governance was first introduced in the literature of Western societies and made Muslim scholars think about the extent to which the indicators expressed by international organizations are compatible with Islamic thought and what indicators Islam has expressed for governance. Among the sources of Islamic political thought in which governance indicators are expressed is the text of the negotiations on the Constitution of the Islamic Republic of Iran, where the presence of a large number of Islamic jurists and scholars has made this source valuable. In this study, by extracting the indicators of Islamic transcendent governance from the text of the negotiations and comparing it with the indicators expressed in Western societies, an attempt has been made to both explain the indicators of Islamic transcendent governance and clarify the differences and similarities of these indicators in comparison with the indicators of Western desirable governance. It seems that despite the similarities in the indicators on both sides of the comparison, there is a great difference in the scope of the justice index in the two types of governance. The differences are also significant, and indicators such as maintaining national and Islamic unity, paying attention to the oppressed and deprived classes, and paying attention to religious teachings such as encouraging the good of officials are among the specialties of Islamic transcendental governance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic transcendental governance
  • transcendental governance
  • desirable governance
  • constitutional negotiations
  • World Bank
قرآن‌ کریم‌ (١٣٨٣)، چاپ‌ دوم‌، قم‌: انتشارات‌ خوشرو.
امام خمینی(ره)، روح ­الله، وصیت­نامه.
امام خامنه ­ای(مدظله ­العالی)، سید علی، بیانیه گام دوم.
ابن فارس، احمد (1404 ق)، معجم مقائیس اللغة، تحقیق هارون عبدالسلام محمد، چاپ اول، قم: مکتب الاعلام الاسلامی
ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، چاپ اول، بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
پورعزت‌، علی‌اصغر (١٣٨٧)، مبانی‌ دانش‌ اداره‌ دولت‌ و حکومت‌، تهران‌: سمت‌.
حق‌شناس‌، علی‌محمد و همکاران‌ (١٣٧٩)، فرهنگ‌ معاصر هزاره‌، تهران‌: انتشارات‌ فرهنگ‌ معاصر.
دهخدا، علی‌اکبر (1390)، فرهنگ متوسط دهخدا، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
زارعی‌، بهادر (١٣٩٩)، حکومت‌ محلی‌ و توسعه‌ ایران‌، تهران‌: ستوس‌.
فتحی، محمد و کوهی، کاظم (1397)، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به همراه نظرات تفسیری شورای نگهبان، تهران، انتشارات پژوهشکده شورای نگهبان.
معین‌، محمد (١٣٨٧)، فرهنگ‌ فارسی‌ معین‌ (یک‌ جلدی)، چاپ‌ اول‌، تهران‌: انتشارات‌ فرهنگ‌نما.
نقیبی‌منفرد، حسام‌ (١٣٨٩)، حکمرانی‌ مطلوب‌ در پرتو جهانی‌شدن‌ حقوق‌ بشر، تهران‌: شهر دانش‌.
ورعی، سید جواد (1385)، مبانی و مستندات قانون اساسی جمهوری اسلامی به روایت قانونگذار، قم: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.
Reference
Kaufmann, D.et al, (2006). Governance Matters V: Aggregate and Individual    Governance Indicators for 1996- 2005, Washington: The World Bank.
Raco, M. (2009). “Urban Governance”, In International Encyclopedia OF Human Geography, Ed. Chief: Rob Kitchin and Nigel Therift, Amsterdam: Elsevier, pp. 622- 626.
UNESCAP United Nation Development Program (UNDP). (2004). Decentralised Johnson, I. (1997). Redefining the Concept of Governance.