الگوی حکمرانی شهری و چالشهای توسعۀ صنعتی؛ مطالعۀ استان مرکزی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جامعه‌شناسی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 کاندیدای دریافت دکترای تخصصی مدیریت سیاستگذاری بازرگانی از دانشکدۀ مدیریت دانشگاه تهران.

چکیده

حکمرانی شهری یکی از پیچیده­ترین مقولات علم مدیریت به‌شمار می‌رود؛ اما چنانچه عمیق­تر به این مفهوم بنگریم، مفهوم یادشده بر بستری کاملاً جامعه­شناختی بنا شده است. به این معنا که حکمرانی شهری اگرچه در ساحت اجرایی و به‌مثابه یک طرح امری مدیریتی به‌شمار می‌رود؛ اما در ساحت تکوینی امری کاملاً جامعه­شناختی است و باید به مثابه یک پروسه تحلیل شود. از همین‌رو، باید پیش از پرداختن به مسئله حکمرانی شهری، ابتدا الگوهای حاکم بر آن را برشمریم. در مقاله پیش­رو چهار الگوی کلان حکمرانی شهری معرفی شده است: الگوی مدیریتی، الگوی کورپوراتیستی، الگوی رشد و الگوی رفاه. اما توسعه پایدار شهری هدفی است که تنها با بهره­گیری هوشمند از مؤلفه­های بهینه هر یک از این الگوها پدید می‌آید. تحلیل مؤلفه­های موجود نشان می­دهد که در دهه‌های اخیر حکمرانی شهری در استان مرکزی براساس الگوی رشد طراحی شده است. این الگو گذشته از نقاط قوتی که دارد، از کاستی­هایی راهبردی رنج می‌‍برد که مهم‌‍ترین آن‌ها تأکید بر جنبه­های اقتصادی و صنعتی به قیمت کم­توجهی به جنبه­های زیست‌محیطی، اجتماعی و فرهنگی است. مقاله پیش­رو بعد از معرفی الگوهای حکمرانی شهری به تبیین کلان­روندهای توسعه­ای در استان مرکزی پرداخته و درنهایت ضمن آسیب­شناسی الگوی رشد، راهکارهایی را برای بهبود الگوی حکمرانی در استان ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


افتخاری، اصغر (1381). مراحل بنیادین اندیشه در مطالعات امنیت ملی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
سیاف‌زاده، علیرضا؛ میره­ای، محمد و نوده­فراهانی، مرتضی (1391). بررسی روند تحولات الگوی نظام شهری استان مرکزی و چشم­انداز آینده آن، نشریه جغرافیا و پایداری محیط، 4، 17- 38.
رفیعیان، م؛ حسین ­پور، ع (1390). حکمروایی خوب شهری از منظر شهرسازی، تهران: طحان.
برک‌ پور، ناصر و ایرج اسدی (1390). مدیریت و حکمرانی شهری، تهران: دانشگاه هنر.
تاملینسون، جان (1381). جهانی­شدن و فرهنگ، ترجمه محسن حکیمی، تهران: دفتر پژوهش‏های فرهنگی.
توسلی، غلام‌عباس (1386). نظریه‌های جامعه‌‎شناسی، تهران: انتشارات سمت.
ریتزر، جرج (1374). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
نصری، قدیر (1390). درآمدی نظری بر امنیت جامعه‌ای، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
 نقیب‌زاده، احمد (1384). درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: انتشارات سمت.