Journal of Exalted Governance

Journal of Exalted Governance

The expediency-oriented governance model in the Islamic Republic of Iran

Document Type : reserch

Author
Associate Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
Abstract
Expediency is one of the most important concepts of Shia political jurisprudence and one of the pillars of decision-making in the Islamic Republic of Iran, but most researches have examined it only in the form of a jurisprudential rule or a legal conflict resolution mechanism. The purpose of this research is to explain the model of expediency-oriented governance in the Islamic Republic of Iran and provide a theoretical framework for analyzing the place of expediency in the governance process. The research, using a descriptive-analytical method and based on library studies, examines the jurisprudential, theological, and legal foundations of expediency in the Imami thought, the views of Imam Khomeini (RA), the Supreme Leader of the Islamic Revolution, and the Constitution of the Islamic Republic of Iran. The findings show that expediency-oriented governance is based on the three pillars of Sharia legitimacy, expert rationality, and institutional efficiency, and it balances between the fixed values ​​of Sharia and the changing requirements of society's administration through mechanisms such as the Velayat-e-Faqih, the Islamic Council, the Guardian Council, and the Expediency Recognition Assembly. The innovation of research is in presenting expediency as a conceptual model of governance; A conceptual model that, beyond a jurisprudential rule, provides a framework for strategic decision-making, securing public interests, realizing justice, increasing efficiency, and maintaining the dynamism of the Islamic Republic of Iran system in the face of emerging issues.
Keywords
Subjects

امام خمینی، روح‌الله (1378). صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
امام خامنه‌ای، سید علی، سیاست‌های کلی نظام ابلاغی رهبر شهید انقلاب (به‌ویژه سیاست‌های کلی نظام اداری، اصل ۴۴، اقتصاد مقاومتی، امنیت، برنامه‌های توسعه و نظام قانون‌گذاری).
https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=165
امام خامنه‌ای، سید علی (۱۳۹۷). بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
امام خامنه‌ای، سید علی. صحیفه ولایت یا مجموعه بیانات، منتشرشده در پایگاه KHAMENEI.IR (در موضوعات عدالت، مصلحت، کارآمدی، مردم‌سالاری دینی و حکمرانی).
اکبری اقدم، صادق و باقری، شهلا (1404). طراحی الگوی حکمرانی در جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر نظریه سه‌وجهی عاملیت، ساختار و فرهنگ، سیاستگذاری عمومی، 11(4): 193-205.
doi: 10.22059/jppolicy.2025.105208
آذربایجانی، مهدی؛ علی احمدی، علیرضا؛ رفیعی آتانی؛ عطاءاله و عبدالحمید، مهدی (1402). الگوی نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، دانش سیاسی، 19(1): 1-28.
doi: 10.30497/pkn.2023.243479.3016
آئین‌نامه داخلی مجمع تشخیص مصلحت نظام، ابلاغی مقام معظم رهبری (10/05/1402).
البوطی، محمدسعید رمضان (1986). ضوابط المصلحة فی الشریعة الاسلامیة، بیروت: مؤسسة الرسالة.
جمشیدی، محمد حسین (1377). اندیشه سیاسی شهید رابع، تهران.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (با اصلاحات سال ۱۳۶۸).
سعیدی، مهدی (۱۳۹۱). مردم‌سالاری دینی از منظر آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
شهید ثانی، زین‌الدین عاملی (1413ق). مسالک الافهام، بیروت: مؤسسه المعارف الاسلامیه.
صدر، سید محمد باقر(1379). الاسلام یقود الحیاة، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد.
علامه حلی، حسن بن یوسف (1403ق)، معارج الاصول، قم: آل‌البیت.
علی اکبریان، حسنعلی (1394). تبعیت احکام از مصالح و مفاسد، فقه، 19(74): 72-106.
فیرحی، داود (1393). فقه و سیاست در ایران معاصر، تهران: نشر نی.
کریمی سادات محله، مهران و کشفی، سیدعلی (۱۳۹۳). عدالت و عدالت‌خواهی در اندیشه حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
محقق کرکی، علی بن حسین (1411ق). جامع‌المقاصد، قم: مؤسسه آل‌البیت.
محمدی، علی (1401). رجل سیاسی سیاستمدار تراز انقلاب اسلامی در بیانات حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای، چاپ چهارم، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
مهرپور، حسین (1372). دیدگاه‌های جدید در مسائل حقوقی، تهران: اطلاعات.
نجفی، محمدحسن (1362ق). جواهرالکلام، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
نراقی، احمد بن محمدمهدی (1375). عوائدالایام، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.