Consequence-Oriented Governance in the Qur’an: A Dual Analysis of ‘Ibrah (Lesson) and Uswah (Exemplar) in the Process of Society-Building

Document Type : reserch

Author

Islamic Studies, University of the Islamic Revolution, TeAssistant Professor, Islamic Jurisprudence and Foundations of Islamic Law, Islamic Revolution Comprehensive University, Tehran, Iranhran, Iran

Abstract

The Holy Qur’an presents a consequence-oriented model of governance and society-building in which political systems are evaluated not on the basis of formal structures, but according to the social, moral, and historical outcomes of rulers’ actions. The central problem of this study is to provide a systematic elucidation of the Qur’anic dual pattern of ‘Ibrah/Uswah (lesson/exemplar) and to develop it into an analytical and operational framework for assessing governance, with the aim of examining its reflection in the discourse of the founders of the Islamic Revolution of Iran. This research adopts a qualitative approach, employing content analysis of Qur’anic verses related to divine traditions and the governance of prophets, along with discourse analysis of the foundational texts of the Islamic Revolution. The findings indicate that the Qur’an, on the one hand, formulates indicators of political decline and collapse through examining the consequences of unjust governments under the concept of ‘Ibrah (lesson); and on the other hand, by presenting the conduct of prophets and the righteous, it offers the model of Uswah (exemplar) as a prescriptive pattern of just governance. The discourse analysis of the Islamic Revolution further demonstrates the conscious reproduction of this dual pattern, such that the critique of the Pahlavi regime is structured around the components of ‘Ibrah, while the design of the Islamic Republic is articulated on the basis of the indicators of Uswah. The study ultimately proposes the “dual analytical model of ‘Ibrah/Uswah” as an indigenous Qur’anic framework for the study of governance and for understanding the Islamic Revolution as a contemporary manifestation of its realization.

Keywords

Main Subjects

References

قرآن کریم
نهج‌البلاغه
فرمایشات حضرت امام خمینی(ره)
فرمایشات حضرت امام خامنه‌ای(ره)
امام خمینی(ره)، روح‌الله (1379). صحیفه امام (۲۲ جلد). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (۱۴۱۴ق). لسان‌العرب، بیروت: دار صادر.
آذری‌فرد، مهدی و عباسی‌مقدم، مصطفی (۱۳۹۰). اسوه‌های قرآنی و شیوه‌های تبلیغی آنان، فصلنامه سراج منیر، شماره ۲: ۱۰۵ ـ ۱۳۲.
جمشیدی‌ها، غلامرضا؛ یوسف‌وند، سامان و نظری‌نیا، مهناز (۱۳۹۹). گفتمان انقلاب اسلامی در ادبیات توسعه؛ با تأکید بر اندیشه اجتماعی امام خمینی(ره)، مطالعات انقلاب اسلامی، شماره ۵۹: ۳۵ ـ ۵۶.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۹). تفسیر تسنیم، قم: مرکز نشر اسراء.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (۱۴۱۲ق). مفردات ألفاظ القرآن، بیروت: دار القلم.
صفری، محمدهادی؛ کریمی، احمد و محمدی مظفر، محمدحسن (۱۴۰۴). ارزیابی قرآن‌شناختی انگاره‌های حکمرانی نرم پیامبر اکرم(ص) از دیدگاه خاورپژوهان، مطالعات اجتماعی قرآن، 4(1): ۱۰۸ ـ ۱۳۱.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۹۰). المیزان فی تفسیر القرآن (۲۰ جلد). بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
قاسم‌پور، محسن (۱۳۸۶). مبانی و شاخص‌های رشد معنوی انسان در قرآن، پژوهش دینی، شماره ۱۵: ۱۰۵ ـ ۱۳۲.
مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۸۰). نظریه سیاسی اسلام (2 جلد)، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۹۱). جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مطهری، مرتضی(1381). مجموعه آثار، تهران: انتشارات صدرا.
منصوری، خلیل (۱۳۹۴). ریشه‌های قرآنی گفتمان انقلاب اسلامی، روزنامه کیهان، ۱۴ بهمن ۱۳۹۴.
Norman Fairclough (2010). Critical Discourse Analysis: The Critical Study of Language (2nd ed.). London: Routledge.
Journal of Exalted Governance
Volume 7, Issue 1 - Serial Number 25
Vol. 7, ni.1, Spring 2026
August 2026
Pages 37-61

Files

Share

How to cite

Statistics